|
|
|
Klimatske Prilike |
|
|
Klima južnog Srema formira se pod uticajem kako lokalnih prilika, tako i klimatskih prilika iz udaljenih krajeva. Najvažniji lokalni klimatski faktori su nadmorska visina, geološki sastav tla, vegetacione i hidrološke prilike ali i poloaj u sredini umerenog klimatskog pojasa. Ti faktori modifikuju snažne klimatske uticaje koji ovamo prodiru sa Atlanskog okeana, Jadranskog i Egejskog mora, sa okolnih planina i istočno-evropske nizije.
Najvažniji klimatski elementi na teritoriji Nove Pazove obrađeni su na osnovu podataka registrovanih meteoroloških stanica u Beogradu, Sremskoj Mitrovici, Zrenjaninu i Gladnošu kao i nekoliko kišomernih stanica.
Temperature: U periodu između 1951. i 1970. godine srednje godišnje temperature u tri meteorološke stanice varirale su izmedju 9,4 stepena C, ( 1956. godine u Sremskoj Mitrovici) do 12,8 stepeni C ( 1952. godine u Beogradu ). U proseku najniže su bile u Sremskoj Mitrovici 10,9 stepeni C, nesto više u Zrenjaninu 11 stepeni C a najviše u Beogradu 11.8 stepeni C. Srednja vrednost za sve tri stanice je 11.2 stepena C.
Tokom čitavog perioda srednje godišnje temperature bile su više u Beogradu a podjednake u Sremskoj Mitrovici i Zrenjaninu. Ovo se može tumačiti položajem beogradske meteorološke stanice na području velikog grada gde se zagrevanjem grada i delovanjem fabričkih dimnjaka u izvesnoj meri povišava i temperatura vazduha. Tu su i kolebanja srednjih godišnjih temperatura najmanja svega 2,3 stepena C prema 2,7 stepena C u Zrenjaninu i 2,8 stepeni C u Sremskoj Mitrovici. Tokom ovako kratkog perioda jasno se vidi smenjivanje perioda sa višim i godina sa nižim srednjim temperaturama. Oni traju tri do pet godina. Hladniji periodi kod sve tri stanice bili su između 1953. i 1956. i između 1962. i 1965. godine. Novi takav period počeo je 1969. Delila su ih tri toplija perioda. Na osnovu toga stiče se utisak da su u prvoj polovini posmatranog perioda oscilacije bile veće. U to vreme u sve tri stanice zabeležene su ekstremne vrednosti srednjih godišnjih temperatura. Verovatno su temperaturne prilike u Novoj Pazovi slične onima u Zrenjaninu i Sremskoj Mitrovici, međutim interpolacijom podataka iz tri pomenute meteorološke stanice dobijaju se sledeci podaci. Srednje godišnje temperature na teritoriji Nove Pazove opadaju od jugoistoka ka severozapadu.
Kontinentalnost klimata ovog područja vidi se jasno na srednjim mesečnim temperaturama. Vrednosti za područje Nove Pazove izračunate su kao srednje vrednosti na tri obližnje stanice. Zapaža se naglo smenjivanje godišnjih doba. Srednja zimska temperatura ( decembar, januar, februar ) iznosi 0,6 stepeni C, srednja prolećna ( mart, april, maj ) 11,2 stepena C, srednja letnja ( jun, jul, avgust ) 20,2 stepena C i srednja jesenja ( septembar, oktobar, novembar ) 12,2 stepena C. Razlike su velike i to se manifestuje i na vremenskim prilikama. Zima se naglo završava i prelazi u proleće, a isti je slučaj sa prelazom proleća u leto. Malo je blaži prelaz iz leta u jesen jer je jesen znatno toplija od proleća. Smena jeseni i zime je takođe nagla. Razlike izmedju temperatura susednih godišnjih doba najveće su između jeseni i zime ( 11.5 stepeni C ) a najmanje između leta i jeseni ( 8,8 stepeni C ).
Srednje mesečne temperature rastu od januara do jula a zatim ponovo opadaju ka decembru, odnosno januaru. Najhladniji mesec i jedini sa negativnim temperaturama ( - 1stepen C ) jeste januar, a najtopliji je jul ( 21,6 stepeni C ). Prolećne temperaturne razlike između susednh meseci iznose3.8 stepeni C. Manje su između zimskih meseci ( 2,7 stepeni C i 2,1 stepeni C ) i susednih letnjih meseci ( 1,5 stepeni C i 0,5 stepeni C ), a znatno veće između prolećnih ( 6,3 stepena C i 4,6 stepena C ) i jesenjih meseci ( 5,3 stepena C i 5,2 stepena C ). Jasno izražena prelazna godišnja doba još su jedna osobina kontinentalnog klimata. Kontinentalnost klimata ilustruje i razlika između srednje mesečne temperature najtoplijeg i najhladnijeg meseca, koja iznosi 22,6 stepeni C.
Svi ovi podaci su samo srednje vrednosti koje odražavaju uvek stvarno stanje klimata našeg područja. Oscilacije svih temperaturnih pokazatelja znatne su i umnogome odstupaju od srednjih vrednosti.
Mrazni dani:
Kad je minimalna dnevna temperatura negatvna, javljali su se u Novoj Pazovi u proseku 21,4 puta godišnje, a u sve tri stanice njihov broj je približan. Javljali su se u sve tri stanice od novembra do marta a najčesći su bili u januaru.
Hladnih dana, kada je maksimalna dnevna temperatura negativna, bilo je u Novoj Pazovi u proseku 78,9 godišnje. U Beogradu i Sremskoj Mitrovici javljali su se od oktobra do aprila, a 1970. godine u Zrenjaninu su već u septembru zabeležena dva hladna dana. Hladni dani su najčeše u Zrenjaninu ređi u Sremskoj Mitrovici, a najređi u Beogradu. Kao i predhodne dve kategorije hladni dani su karakteristični za januar.
Topli dani:
Prosečan broj toplih dana, sa maksimalnim dnevnim temperaturama do 25 stepeni C i više, iznosio je 92,3. U Sremskoj Mitrovici i Zrenjaninu javljaju se jednako često, a u Beogradu su ređi. Javljaju se u sve tri stanice od marta do novembra, a najčešće u julu i avgustu.
Tropski dani su oni dani kod kojih je maksimalna dnevna temperatura 30 stepeni C ili viša. U Novoj Pazovi se javljaju u proseku 30,1 put godišnje. Podjednako su česti u sve tri meteorološke stanice, a javljaju se tokom različitih perioda. U Zrenjaninu su zabeleženi od aprila do oktobra, u Sremskoj Mitrovici od maja do novembra i u Beogradu od marta do septembra. Međutim u sve tri stanice, najčešći su u julu.
Tropske noći javljaju se u Novoj Pazovi u proseku 4,5 puta godišnje. To su dani sa maksimalnim dnevnim temperaturama od 20 stepeni C i više. Daleko su češće u Beogradu nego u drugim svema stanicama. Zrenjaninu i Sremskoj Mitrovici javljaju se od juna do septembra. U prve dve stanice najčešći su u julu a u Beogradu u avgustu.
Vetrovi:
Vetrovi su u srednjim geografskim širinama važan klimatski faktor koji prenosi klimatske uticaje iz jedne oblasti u drugu i uslovljava temperaturu i vlažnost vazduha, oblačnost, padavine i druge klimatske elemente. Vetrovi su često odlučujući klimatski faktor.
U ovom delu Srema, odnosno na ovako maloj površini nema bitnijih razlika u vazdušnom pritisku koje bi mogle da uslove veća strujanja vazduha. Izvesna strujanja sa Fruške Gore prema južnom Sremu ne osećaju se na području Nove Pazove.
Osnovni faktori koji uslovljavaju strujanja vazduha nad ovim područjem su nejednak vazdušak nad Atlanskim okeanom i Sredozemnim morem, s jedne strane, a s druge, nad evro-aziskim kopnom. Najčešća strujanja su iz istočnog kvadranta prema zapadnom i iz zapadnog, ka istočnom.
U okolini Nove Pazove osmatraju se čestine i jačine vetrova u meteorološkim stanicama u Beogradu, na Gladnošu i u Sremskoj Mitrovici. Za stanicu na Gladnošu posedujemo nekompletne podatke za sedamnaestogodišnji, a za druge dve stanice za dvadesetogodišnji period.
Nad Beogradom i Sremskom Mitrovicom vetrovi su česti i od 1000 osmatranja, tišine su, u proseku zabeležene samo 81,7 odnosno 103 puta. Tokom osmatranog perioda čestine vetrova su značajno oscilirale. Tišine su u Beogradu zabeležene 33 puta u 1963. godine do 210 puta u 1951. godine, a u Sremskoj Mitrovici čak 3 puta u 1968. godine do 393 puta u 1951. godine. Nad Gladnošem vetrovi su u proseku ređi i ovde su zabeležene u proseku 399,2 puta odnosno 116 puta 1952. godine do 659 puta 1954. godine. Vetrovi su nad ovim područjem češći između oktobra i aprila, a ređi između maja i septembra.
Vlažnost vazduha i oblačnost:
Vlažnost vazduha utiče na kondezaciju vodene pare u vazduhu, odnosno stvaranje magle, oblaka, a takođe izlučivanje snega i kiše. Postoji nekoliko pokazatelja za određivanje veličine ove pojave ali je za klimatološka razmatranja najvažnije merilo relativna vlažnost vazduha. To je za odnos količine vodene pare u vazduhu i količine koju bi vazduh pri toj temperaturi mogao da ima. Izražava se u procentima, a u obrnutoj je srazmeri sa temperaturom vazduha.
Prema podacima meteorološke stanice u Beogradu, godišnji prosek redativne vlažnosti vazduha bio je 70%, a prema nepotpunim podacima stanice na Gladnošu 76%. U prvoj stanici varirao je od 62% u aprilu do 81% u decembru i januaru, a u drugoj od 68% u julu i avgustu do 88% u decembru.
Na obe stanice zabeležena su dva maksimuma, primarni u decembru i januaru u Beogradu odnosno u decembru u Gladnošu, a sekundarni u junu. Dele ih dva minimuma, prvi u aprilu a drugi u junu i avgustu. U oba je relativna vlažnost vazduha podjednaka a tim što je u Beogradu veća tokom leta, a u Gladnošu tokom proleća. Ovakav raspored te klimatološke pojave donekle odstupa od normalnog rasporeda u srednjim geografskim širinama gde relativna vlažnost stoji u obrnutom odnosu sa temperaturama vazduha. Ove anomalije nastale su delovanjem izvora vlažnosti odnosno količina i vida izlučivanja atmosferskih taloga. Zimski maksimum vlažnosti vazduha ne poklapa se sa minimalnim srednjim mesečnim temperaturama jer se padavine u najhladnijim ( januaru i februaru ) izlučuju u vidu snega pa su tad isparavanje i snabdevanje vazduha vlagom manji nego u toplijem decembru. Aprilski minimum kasni jedan mesec za minimumom padavina jer u martu otopljeni sneg intezivnije vlaži vazduh. Letnji minimum poklapa se sa najtoplijm mesecima, a sekundarni maksimum sa mesecom najvećih količina padavina.
Pri nižim temperaturama, kakve vladaju Sremom, granicu između suvog i vlažnog vremena predstavljaju relativna vlažnost vazduha od 74%. Prema tome ovde se smenjuju dva karakteristična perioda, zimski koji traje od novembra do februara, i letnji od marta do oktobra.
Oblačnost u znatnoj meri reguliše osunčavanje i izračvanje zemljišta tako da je značajan faktor kolebanja dnevnih temperatura. Izražava se pokrivenošću neba oblacima u desetinama.
U meteorološkoj stanici u Beogradu srednja godišnja oblačnost je 5,6 a u stanici na Gladnošu 5,4 desetina. U prvoj stanici varira između 3,7 u avgustu do 7,4 desetine u decembru, a u drugoj od 3,7 u avgustu do 7,3 desetine u decembru. Godišnji tok oblačnosti je saglasan sa kretanjem relativne vlažnosti ali su kolebanja manja tako da postoji samo jedan maksimum i jedan minimum.
Za Beograd postoje kompletna osmatranja dana sa malom (pokrivenost do 2.10 neba oblacima ) i velikom oblačnošću ( kad je više od 8/10 neba pokriveno oblacima ). Dana sa malom oblačnošću godišnje ima u proseku 70.8 a najviše u toplijem delu godine kada je ukupna oblačnost najmanja. Oblačnih dana je u proseku 108 godišnje a najčešći su u zimskoj polovini godine.
Atmosferski talozi:
Za padavine je posredno ili neposredno vezan gotovo čitav život na zemlji, a od posebnog značaja su za agrarne sredine kakvo je područje Nove Pazove.
Prosečne godišnje količine padavina u Novoj Pazovi između 1951. i 1970. godine bile su 633 mm. Tokom posmatranog perioda ova suma nije nijednom zabeležena, a godišnje količine taloga varirale su između 371 mm. 1961. i 780 mm. 970. godine.
Na ziohijetnoj karti se vidi da se Nova Pazova prostire između dve zone većih količina padavina, jedne na zapadu sa centrom u Rumi, sa 633 mm. taloga godišnje, i druge na jugoistoku sa centrom u Beogradu, sa 686 mm. taloga godišnje.
|
|
|
Upoznajte Novu Pazovu 
